2015-01-22

Esperanto kiel flanka temo en animeo

Kiel kutime esperantistojn ĉefe interesas skribi kaj legi, informi kaj informiĝi pri Esperanto kaj ne pri aliaj aferoj per tiu ĉi lingvo. Tiel ankoraŭ miaj antaŭaj plendoj skribitaj ĉi-tie ŝajnas same validaj. Esperantistoj ankaŭ ege dependas kaj senĉese serĉas aprobon kaj laŭdon de neesperantistoj. Ĉiu eta menciio de la vorto Esperanto en ĉiu rilata aŭ tute senrilata kunteksto ekscitas esperantistojn. Pro tio ni ĉiam kaj senĉese ŝajnas kiel malaperonta minoritato kiu serĉas pruvon de sia ekzisto ekster si mem. Tiel libroj dediĉiĝas por notigi liston de Zamenhof/Esperanto objektoj (ZEO-j), dissendolistoj estas kreiitaj por sekvi kaj informi pri ĉiu ajna mencio de la vorto Esperanto. Same la plej gravaj novaĵoj pri Esperanto en tiuj unu-du pasintaj jaroj estis eldono de la libro 'en la lando de inventitaj lingvoj' de neesperantisto Arika Okrent kaj publika spektiĝo de la filmo 'la universala lingvo' de neesperantisto Sam Green. Tial kun apero de artikolo pri pasporta servo en la revuo 'The Wall Street Journal' ni esperantistoj ekscitiĝas kiel infanoj al kiuj oni estas montrinta bombonojn!

Kompreneble esperantistoj devas esti konsciaj, ke neesperantistoj estas ĉefe allogataj al aspektoj kaj trajtoj kiuj estas atribuita al la lingvo Esperanto. Ili estas deziro al paco, interkompreniĝo kaj malapero de dividigitaj linioj inter racoj, religioj, gentoj kaj etnoj.

Ne miskomprenu min! Mi tute ne deziras bagateligi tiun ĝuon de esperantistoj pro ĉiu mencio de la vortoj Esperanto kaj Zamenhof. Ili rajtas ĝoji ke ilia ŝatata lingvo estas menciita de aliaj. Tio almenaŭ montras, ke Esperanto estas io preter efemeraj kapricoj de la epoko kaj modo. Tio almenaŭ indikas, ke la lingvo ne plu estas projekto sed historia fakto. Por partopreni en tiu ĝenerala ĝuo de esperantistoj jen mencio de Esperanto kiun mi estas trovinta en japana animeo. Temas pri la japana animeo 'Fafnero en la lazuro' (jp. 蒼穹のファフナー, en. Fafner in the Azure).


La unua parto de tiu ĉi animeo-serio konsistanta el 26 epizodoj estas spektigita en la jaro 2004. Ĝia ĉefa ĝenro estas meĥao. Ĝi rakontas pri grupo da junuloj kiuj pilotas robotojn nome fafnerojn por batali kontraŭ ekstrateraj malamikoj kiuj nomiĝas Festumoj. Fafneroj estas la nuraj armiloj kapablaj por stari kontraŭ festumoj. Ni ne scias, ke kial festumoj atakas al homoj. Sed tiel ŝajnas, ke ili deziras asimili homojn en si. Festumoj konsistas el elemento kiu nomiĝas mir. Fafneroj kapablas stari kontraŭ festumoj ĉar ili havas Mir en si. En la nova parto de la animeo kiu komenciĝis ĉi-jare, tie estas knabino kiu nomiĝas Emily. Tiel ŝajnas, ke Emily kapablas komuniki kun festumoj aŭ Mir. Tial homoj nomas ŝin kaj aliajn similajn al ŝi 'Esperanto'. En subtitoloj oni tradukas la vorton 'Esperanto' al 'Hope' kaj ne 'Hopeful'. Sed klare uzi la vorton 'Esperanto' en tiu ĉi animeo estas inspirita de la ideo, ke ĝis eblas komuniki kun alia tie ankoraŭ estas espero por fini konflikton kaj estigi pacon. Mi ne scias, ke kiom da legantoj de mia blogo interesiĝas pri japanaj animeoj de la ĝenro meĥao. Sed se vi estas esperantisto almenaŭ vi povas sekvi tiun ĉi animeon por malkovri tion kiu okazos al heroino kiu nomiĝas 'Esperanto', ĉu ne?


2015-01-17

Pri la lastatempaj teroratencoj en Francio

Lastatempaj teroratencoj kontraŭ la revuo Charlie Hebdo estis teruraj kaj korŝiraj. Sed ĉu ili estis surprize ŝokaj? Jam je la komenco de la jaro 2006 kaj ĉirkaŭ publikiĝo de simile konfliktovekaj desegnaĵoj en danaj revuoj mi skribis, ke similtipaj konfliktoj formos parton de nia 21-a jarcento. Depost tiam malmultaj aferoj estas ŝanĝitaj. Ni ankoraŭ kaj senĉese militas kontraŭ t.n. terorismo (kiu estas ĉefe atribuata al la ekstremisma islamo). Tio estas vera, ke depost militoj en Irako kaj Afganio, plu malmultaj sukcesaj teroratencoj estas okazintaj en la okcidento mem, kaj plu plejparto de viktimoj aŭ estas islamanoj mem aŭ alireligiaj loĝantoj de pli malriĉaj landoj. Tamen milito kontraŭ t.n. terorismo de la islama ekstremismo estas pli ol ĉiam kaĉo da konfuzaĵoj.

Malgraŭ tio ĉio ankoraŭ estas senutila ripeti, ke deziro al puni profanantoj ne estas inkluziva al islamo. Ke en Torao ankaŭ oni postulas mortopunon kontraŭ profananto. Ke kvankam ne plu tiom aplikata tamen ankoraŭ en multaj el la okcidentaj nacioj (ekz. en Irlando kaj ĉi-tie en Kanado) ankoraŭ ekzistas spuroj de leĝoj kontraŭ profonado. Kompreneble estas tute abomena kaj absolute nepravigebla murdi homojn nome de venĝi malrespekton rilate religion (kaj/aŭ religiajn eminentulojn). Sed kvankam ne per mortopuno tamen per aliaj rimedoj eĉ kredantoj de aliaj religioj (inkluzive de kristanoj) senĉese provas estigi kaj konservi respekton al siaj vidpunktoj kaj korespondaj religioj.

Dum debato pri la lastatempaj teroratencoj daŭras tamen ankoraŭ estas multe malfacila diri, ke kiam libereco de esprimo finiĝas kaj abomendiskurso komenciĝas. Ĉu similaspektaj desegnaĵoj ekzemple kontraŭ ĉefaj figuroj de la religio judaismo ne konsideriĝus antisemitaj (ekzemple kazo de Maurice Sinet)? Eĉ uzataj sloganoj reage al la teroratenco indikas kofuziĝon. Ĉu ni ĉiuj devas esti Charlie? Ĉu ni devas esti Ahmed islama policano kiu mortis dum la teroratencoj? Aŭ ĉu Lassana Bathily? Alia islamano kiu savis judajn klientojn en koŝervendejo dum la dua rilata teroratenco. Ĉu ni ĉiuj estas judoj por subteni judajn viktimojn de tiu dua teroratenco?

Kiel oni devas reagi al relative milda reago kaj simbola riproĉo de la usona registaro fronte al kondamniĝo de blogisto en Saŭd-Arabio (la plej proksima amiko de Usono) al vergado? Kiel oni devas al diferenco inter reagoj al teruraj mortoj en Francio kompare al amasmurdo de pli ol 2000 homoj per la grupo Boko Haram? Alfronte al tiuj teruraj teroratencoj ni estas pli konfuzaj kaj misdirektitaj ol antaŭe.

2015-01-04

Pri informadika trudatenco kontraŭ Sony

Mi ne estas spektinta la komedian filmon ‘intervjuo’. Entute ĝi ne ŝajnas tiom elstara filmo, sed la granda bruo kiu kreiĝis ĉirkaŭ ĝi eble kaŭzos, ke multaj deziros spekti ĝin. Por kelkaj spekti ĝin estas, kiel ili proklamas siajn favorojn por libereco de esprimo, ilia kontraŭstaro kontraŭ tiranoj kaj kontraŭ regno de cenzuro. Por aliaj spekti tiun ĉi filmon estas ago surbaze de pura scivolemo. Laŭ filmorencezistoj tiu ĉi filmo apenaŭ estas pli bona ol meznivela (sur la retejo putraj tomatoj - rotten tomates - ĝis nun la filmo estas atinginta la poenton 5.9 de maksimuma 10). Eĉ iel pozitiva recenzo en la revuo ‘The New Yorker’ nur aludas al tio, ke el vidpunkto de eks-nordkoreano spektinta la filmon ĝi ĝuste kaptas multajn aspektojn de la vivo en Nord-Koreio.

Do kial tiom da bruo ĉirkaŭ la menciita filmo estiĝis? Unu kialo eble povas esti intervenoj de la du usona kaj nord-korea registaroj post informadika trudatenco kontraŭ la firmao Sony, kiu estas produktanto de la filmo. Tiuj kiuj laboras en kampo de informadiko bone scias, ke absoluta informadika sekureco estas ĥimero. Konsideru informadikan sekurecon kaj ĝian utilecon kiel du kontraŭaj ekstremoj de unu akso. Oni povas krei informadikan sistemon kiu estas ege sekura sed tio signifas, ke bari alireblecon al la sistemo. Aliflanke tuj kiam oni permesas aliron al iu informadika sistemo por fari ĝin utila (por uzi datenon en ĉiu informadika sistemo, homoj bezonas aliron al ĝi), tiam tiu sistemo estas malpli protektata kontraŭ malicaj informadikaj trudatencoj. Akcidento dum kiu nudaj fotoj de famuloj estis trudprenitaj el nuba datendeponejo de la firmao Apple, estas ekzemplo de tiaj tendencoj en informadiko. 

Kodorompado de konektitaj informadiksistemoj ne estas tiom malkutima evento. Oni uzas ilin por industria, ŝtata aŭ financa spionado. Sed malofte okazas, ke ŝtelita dateno estas uzata por ĉantaĝi persono(j)n aŭ organizaĵo. Ĝuste tio estas okazinta kiam oni estas ŝtelinta datenojn de la informadika sistemo apartenante al la firmao Sony. La kodorompintoj estas ĉantaĝintaj ke la firmao ne spektigu la filmon ‘intervjuo’. Kio estas la temo de la filmo? Fikcia plano por murdi la gvidanton de Nord-Koreio Kim Jong-un. Dum la Nord-Koreio daŭre estas dementinta ian ajn rolon en trudatenco kontraŭ informadiksistemoj de Sony, tamen FBI kaj la registaro de Usono insistas, ke tio estas faro de Nord-Koreio mem. Pruvoj prezentitaj de FBI ne ŝajnas konkluzivaj sed usonaj respondeculoj aludas al sekretaj informoj kiuj sendubigas kulpon de Nord-Koreio. Problemo kun tiuj sekretaj informoj estas tio, ke ili ege similas al akuzoj pri amasmurdiloj en Irako kiuj pruviĝis falsaj. Do multaj malfacile kapablas akcepti tiajn argumentojn.

La plej solida pruvo pri rolo de Nord-Koreio estas ekzisto de ĉantaĝo rilate al la fifama filmo mem. Ankaŭ laŭdo de ĉi tiu informadika trudatenco mem per nordkorea amasinformiloj kaj registaro mem.

Do ĉu la registaro de Nord-Koreo rajtas esti kolera pri la filmo ‘Intervjuo’? La temo de filmo estas murdi gvidanto de tiu lando. Fikciaj filmoj pri murdatencoj kontraŭ gvidantoj de iuj landoj ne estas senprecedencaj. Ĉi-tie oni vidas liston de tiaj filmoj. Plejparto de tiaj filmoj temas pri murdatencoj kontraŭ fikciaj gvidantoj de veraj aŭ fikciaj landoj. Eĉ kiam temas pri vera gvidantoj la filmo estas produktita longe post ilia elposteniĝo aŭ vera murdo. La nura escepto estas la filmo ‘morto de prezidento’ (en. Death of a President), kiu temas pri murdo de tiam prezindeto de Usono George W. Bush. La filmo estas arde kaj severe kondamnita de politikistoj en Usono. Multaj kinejoj rifuzis spektigi ĝin.

La firmao Sony ne estas kiel pomalgrandvendfirmao kiel la vendejoj ‘Target’. Atribui la sukcesan informadikan trudatencon al iu ŝtato (ĉi tie Nord-Koreio) povas iomete malpezigi perceptita kulpo de la firmao dum la evento (longdaŭra malzorgo pri sekureco de sia informadika sistemo). Ekzemple kvankam la filmoproduktanta branĉo de la firmao estas aparta de ĝia ludoproduktanta branĉo tamen oni devas rememori, ke informadika atako kontraŭ sistemoj de ĉi-lasta branĉo ĵus sojle de jaroŝanĝiĝo kripligis ilian funkciadon dum kelkaj tagoj.

Eĉ se la vera kulpanto estas Nord-Koreio, tio ne devas surprizi observantojn. Kiel mi skribis antaŭe unu el aspektoj de la estontaj militoj estas informadikaj atakoj. Nord-Koreio kaj aliaj landoj nur provas siajn kapablojn por scii tion kion ili kapablas fari. Usono mem komencis tiun direkton per lanĉo de informadikaj atakoj kontraŭ la nuklea programo de la islama respubliko en Irano (rememoru la malicprogramojn stuxnet kaj flamo). Kompreneble Usono ne povas atendi, ke ĝi estu kaj restu la ununura ludanto en tiu ĉi tereno por ĉiam.

2015-01-01

Saluto okaze de nova jaro 2015


Mi deziras ĝojan kaj ege prosperan novan jaron 2015 al ĉiuj karaj legantoj de mia blogo.

Ĉi-jare mi lernis pri kurioza tradicio de germanoj okaze de nova jaro. Tiel ŝajnas, ke alproksimiĝante al nova jaro multaj germanaj televidokanaloj spektigas malnovan komedian skeĉon kiu nomiĝas vespermanĝo por unu aŭ laŭ ĝia germanlingva titolo ‘der 90 geburtstag’ (la 90a naskiĝdatreveno). La skeĉo estas verko de brita aŭtoro Lauri Wylie. La germana televidokanalo NDR (Norddeutscher Rundfunk) en 1963 registris prezenton de tiu skeĉo en sia origina angla lingvo, kun germanlingva konciza enkonduko. Spekti tiun ĉi skeĉo estas grava tradicio de nova jaro por ne nur germanoj sed ankaŭ multaj aliaj eŭropaj landoj depost tiam. Interese la skeĉo mem tute ne estas populara en anglalingvaj landoj.

P.S: Por legi pli pri tiu ĉi germana novjara tradicio en la angla rigardu ĉi-tie.

2014-12-31

Sciencaj atingoj de la jaro 2014


Hodiaŭ la jaro 2014 finiĝos kaj tiu de 2015 komenciĝos. Diversaj retaj novaĵagentejoj estas rezumintajn politikajn, sociajn, ekonomiajn kaj scienc-teknikajn eventojn de la pasanta jaro. Le retejo Science estas rezuminta 10 la plej gravajn atingojn en tereno de scienco en 2014 (ankaŭ ĉi-tie). La plej grava scienca atingo 2014 ankaŭ laŭ mi estas atingo de la kometo 67P/Ĉurjumov-Gerasimenko per la kosmosondilo Rosetta. Tio estas grava atingo de la teknologio. Tiu ĉi atingo pro diversaj kialoj ŝajnas aparte grava al mi; unue la operacio ne estas realigita de la usona spaco organizaĵo, NASA sed per la eŭropa spaca agentejo, ESA. Pro sia komplikeco kaj teknologiaj defioj tio montras, ke rolludantoj de la kosmaj vojaĝoj pliiĝas kaj tio estas tute bona afero. Kvankam la distanco vojaĝita de la kosmosondilo Rosetta eble ne estas la plej longa vojo jam trairita de ĉiuj kosmosondiloj ĝis nun, sed ĝi estas iusence unika. La kosmosondilo estas vojaĝinta proksime de la marso kaj tero por uzi iliajn gravitajn kampojn por direkti sin ale al sia celo kaj kometo 67P. Tiun kosmosonda operacio ekoniĝas multe pli impresa kiam oni rememoras, ke ĝi estas planita kaj konstruo de la kosmosondilo komencita je la lastaj jaroj de la pasinta jarcento. Depost tiu tempo almenaŭ koncerne al elektroniko kaj komputiloj teknologioj estas multe pli disvolvitaj. Ĝis ni parolas pri kosmologiaj sukcesoj mi ankaŭ elnombras du aliaj atingoj en tiu ĉi tereno dum la jam pasanta jaro; Ĉinio sukcese revenigis sian lunosondilon, jada kuniklo, ree al la tero. Due la barato marsosondilo Mangalajan eniris orbito de la planedo marso. Tiuj du atingoj ankaŭ plifortigas tiun sentimenton, ke finfine la rollundantoj de la kosmaj vojaĝoj ne plu estas nur Usono kaj Rusio. Aliaj landoj ankaŭ partoprenas kosmajn studojoperaciojn kaj tio ĝenerale estas bona novaĵo. 


Dum la pasanta jaro, danke al diversaj studoj kaj eldonitaj artikoloj ni atingis pli bonan konon sur evoluo de dinosaŭroj al nuntempaj birdoj. Ni jam sciis (aŭ pli ekzakte suspektis), ke birdoj kaj dinosaŭroj estas interrilataj. Ĉi-jare rezultoj de studoj faritaj de diversaj sciencaj grupoj pli konfirmas tiun ĉi teorion (por pli da informo rigardu ĉi-tie). 

En la jaro 2014 la firmao Lockheed Martin, kiu ĉefe plenumas kontraktojn por la usona armeo informis, ke ĝi estas ellaboranta metodon kiu permesas atingi fuzian energion en pli malgrandaj elektrocentraloj. Ne publikigante teknikajn detalojn kelkaj dubas aserton de la menciita firmao. Samjare en aŭgusto sciencistoj laborante en la pulsa iks-radia generilo en la naciaj laboratorioj en Sandia, Nov-Mekziko raportis detekton de granda nombro de neŭtronoj rezultitaj dum iliaj eksperminetoj. Tiu novaĵo taksiĝas promesdona rilate al uzi saman manieron por produkto de fuzia energio

Dum la jaro 2014, ĉu scienca novaĵo ne estis bona. Ni estis malpli sukcesa venki la ebolan malsanon. Malsaneco kiu estas konata almenaŭ depost 1976 sed neniam prioritato de progresitaj nacioj (almenaŭ ĝis kiam ĝia danĝero ne minacas ilin). Ankaŭ ankoraŭ ni ne estas konsentitaj pri neceso de agado por limigo de klimatŝanĝoj kaŭzita de homaj agadoj. Ni povas fini la jaron 2014 entenante esperon al pli bona jaro 2015. Feliĉan novan jaron mi deziras al karaj legantoj de mia blogo.

2014-12-29

Trovi aviadilojn kiuj kraŝas en vastaj oceanoj

Okaze de lastatempa malapero de la pasaĝera aviadilo QZ8501 apartenata al la flugkompanio AirAsia, oni miras, ke kial trovi la kraŝitan aviadilon estas tiom malfacila. Certe tio ne estas la unua fojo kiam aviadilo kraŝita en akvo malfacile troviĝas. Okaze de akcidento je la 1-a de Junio 2009 aviadilo Airbus A330 kiu estis la flugo 447 de la flugkompanio Air France, kraŝis en la atlantika oceano. Post tiu akcidento necesis du jaroj por fine trovi la registrilojn de la flugdatenoj en 2011. Al tiu akcidento oni povas aldoni la jam la bone konatan flugon 370 de la flugkompanio Malaysia Airlines, dum kiu aviadilo Boeing 777 estis malaperinta sur Oceano kaj ĝis nun neniu scias, tio kiu ekzakte estas okazinta por ĝi kaj ĝiaj pasaĝeroj.

La interreta revuo “the daily beast” en artikolo rememorigas, ke por almenaŭ pli facile trovi tiujn aviadilojn kiuj kraŝas en akvo jam ekzistas rimedoj. Fakte militaj aviadiloj jam depost 1960-aj jaroj plu uzas aparaton kiu registras flugdatenojn kaj aŭtomate elĵetiĝas el la aviadilo se forta mekanika frapo al fuzelaĝo de la aviadilo estas detektita (ekzemple okaze de kraŝo en akvo aŭ eksplodo en aero). Tiu aparato kapablas flosi kaj post elĵetiĝo elsendas radian signalon kiu sciigas ĝian pozicion. Kial tiuj aparatoj ne estas uzataj en nearmeaj pasaĝeraviadiloj? Tiel ŝajnas, ke la aviadilkonstruanto Airbus jam estas preta uzi tiajn aparatojn en la pasaĝeraviadiloj sed la firmao Boeing taksas, ke ilia uzado ne estas necesa. La firmao Boeing arguementas, ke iufoje tiaj aparatoj povas senkiale elĵetiĝi kaj tio kaŭzas danĝeron. Kial simila danĝero ne ekzistas por la militaj aviadiloj? Tio ne estas klara al mi.

Malgraŭ tio, eĉ se ne elĵetebla signalilo, tie ekzistas aliaj eblecoj por plifaciligi trovon de kraŝitaj aviadiloj. Jam depost kelka tempo en modernaj pasaĝeraviadiloj ekzistas sistemo, kiu regule sendas datenojn pri funkciado de motoroj kaj aliaj teknikaj informoj de la aviadilo al satelitoj. Tiuj datenoj pliposte estas resenditaj al la tero por permesi taksadon de probablajn riparojn kaj prizorgadojn kiuj la aviadilo bezonas post alteriĝo. Nuntempe tiuj informoj estas registritaj kaj elsenditaj post ĉiuj duonhoro. Bedaŭrinde la sistemo ne sendas informojn pri pozicio de la aviadilo. Nur malmultaj flugkompanioj estas uzantaj alian sistemon kiu nomiĝas ADS-C kiu sendas pozicion de la aviadilo per de satelita komunikado ĉiuj 10 minutoj. Tio signifas preceizeco je grando de 80 maraj mejloj. Por serĉi-kaj-savi oni bezonas finan precizecon je 4 maraj mejloj kiuj signifas elsendadon de informoj ĉiuj 30 sekundoj. La satelita reto Inmarsat permesas senpagan elsendadon de informoj je kadenco de ĉiuj 15 minutoj. Por pli rapidaj elsendadoj ĝi postulas 10 dolarojn por unu flugo. Finfine tiel ŝajnas, ke flugkompaniojn ne interesas elspezo de mono por tiaj sistemoj. Estas interesa, ke televidaj programoj tra satelita komunikado estas jam disponeblaj en aviadiloj de iuj flugkompanioj. Sed sendado de preciza pozicio de la aviadilo ne estas dezirata kaj eĉ deviga.

Alia afero estas, ke pilotoj de pasaĝeraviadiloj timas, ke informoj elsenditaj per tiaj sistemoj ne estas nur uzotaj en kazo de akcidento sed ankaŭ por pritaksado de iliaj decidoj dum flugoj kiuj estas sen akcidento. Finfine tiu ĉi nekapablo al trovo de aviadiloj kiuj malaperas sur vastaj oceanoj estas rezulto de hezitoj, burokratismoj kaj avarecoj de industrio kiu responsas pri vivo de pasaĝeroj en aero.

2014-09-17

Pri Skotlando kaj Eŭropo


Ĉefa temo kiu dum ĉi tiuj lastaj tagoj kaptas atenton de multaj, estas referendumo kiu okazos morgaŭ la 18-a de Septembro kaj determinas ĉu Skotlando deziras esti sendependa de Britio. Malgraŭ ĉiu probabla rezulto de tiu referendumo kaj konsekvencoj de tiu rezulto, al mi tiel ŝajnas, ke la eŭropa unio pli similas al revo kiu pene baraktas por plu teni sin viva kaj sencohava rilate al civitanoj de siaj membroŝtatoj. Ne estas tiel, ke la sendendiĝaj aspiroj ne ekzistas en aliaj partoj de la mondo. En Kanado ni bone konas tiajn aspirojn kiam oni parolas pri Kebekio. Hodiaŭ la dekstre-inklina revuo ‘National Post’, estas publikiginta artikolon pri aliaj regionoj de la mondo kiu povas sekvi ekzemplon de Skotlando. Tie oni listigas, la hispanajn Katalunion kaj Eŭskion, la italan Veneton, la belgajn Flandrion kaj Valonion, la ĉinan Ŝinĝijango, la irakan Kurdion, la ukrajnian Novrusion kaj finfine la kanadan Kebekion. Strange en la listo ne ekzistas nomo de la ĉina Tibeto aŭ la rusa Ĉeĉenio. Al mi ne estas klara, ke kiuj kriterioj ekzistis por arigi tiujn ĉi specifajn regionojn en la listo. 

Kiel mi jam skribis aliloke, mi ankoraŭ ne komprenas, ke kion sopirantoj de sendependiĝo deziras atingi. Almenaŭ en Eŭropo estas klara, ke sendependiĝemuloj deziras suverenan potencon (for de ŝtatoj kies partoj ili jam estas) por pliposte cedi tiun decidopotencon al iu pli granda organizaĵo kiu estas la eŭropa unio mem. Sendependiĝemuloj kiel Alex Salmond insistas, ke uzante la artikolon 48 de la lisbona traktato, la sendependiĝonta Skotlando povas rapide iĝi membro de la eŭropa unio. La oponantoj de la sendependiĝo asertas, ke iu sendependa Skotlando devas uzi la tuj postan artikolon, la artikolon 49, de la sama traktato por aliĝi al la eŭropa unio kaj tio bezonas longa tempo (Ĉeĥio kaj Slovakio disiĝis unu de la alia en 1993 kaj iĝis membroj de la EU nur en 2004, tamen Ĉeĥoslovakio neniam estis ano de la EU - Britio jam estas membro de la EU). 

Malfacilaĵoj de Eŭropo ne estas unu aŭ du. Lastatempe ultra-naciismaj tendencoj gajnas pli kaj pli da spaco de la nuntempa eŭropo. Post la krizo en 2013, ekonomio de granda nombro de la eŭropaj ŝtatoj ankoraŭ grave suferas. Samtempe rezultoj de la krizo en Usono kaj Kanado estas plejparte malaperataj. Mi ne estas certa, ke sendependiĝemaj movadoj helpos tiujn problemojn. Ĉiuokaze ni devas atendi kaj vidi, ke ĉu Skotlando iĝos ekzemplo por paca kaj glata sendependiĝo aŭ kialo por krizo kaj tumulto.