2014-09-17

Pri Skotlando kaj Eŭropo


Ĉefa temo kiu dum ĉi tiuj lastaj tagoj kaptas atenton de multaj, estas referendumo kiu okazos morgaŭ la 18-a de Septembro kaj determinas ĉu Skotlando deziras esti sendependa de Britio. Malgraŭ ĉiu probabla rezulto de tiu referendumo kaj konsekvencoj de tiu rezulto, al mi tiel ŝajnas, ke la eŭropa unio pli similas al revo kiu pene baraktas por plu teni sin viva kaj sencohava rilate al civitanoj de siaj membroŝtatoj. Ne estas tiel, ke la sendendiĝaj aspiroj ne ekzistas en aliaj partoj de la mondo. En Kanado ni bone konas tiajn aspirojn kiam oni parolas pri Kebekio. Hodiaŭ la dekstre-inklina revuo ‘National Post’, estas publikiginta artikolon pri aliaj regionoj de la mondo kiu povas sekvi ekzemplon de Skotlando. Tie oni listigas, la hispanajn Katalunion kaj Eŭskion, la italan Veneton, la belgajn Flandrion kaj Valonion, la ĉinan Ŝinĝijango, la irakan Kurdion, la ukrajnian Novrusion kaj finfine la kanadan Kebekion. Strange en la listo ne ekzistas nomo de la ĉina Tibeto aŭ la rusa Ĉeĉenio. Al mi ne estas klara, ke kiuj kriterioj ekzistis por arigi tiujn ĉi specifajn regionojn en la listo. 

Kiel mi jam skribis aliloke, mi ankoraŭ ne komprenas, ke kion sopirantoj de sendependiĝo deziras atingi. Almenaŭ en Eŭropo estas klara, ke sendependiĝemuloj deziras suverenan potencon (for de ŝtatoj kies partoj ili jam estas) por pliposte cedi tiun decidopotencon al iu pli granda organizaĵo kiu estas la eŭropa unio mem. Sendependiĝemuloj kiel Alex Salmond insistas, ke uzante la artikolon 48 de la lisbona traktato, la sendependiĝonta Skotlando povas rapide iĝi membro de la eŭropa unio. La oponantoj de la sendependiĝo asertas, ke iu sendependa Skotlando devas uzi la tuj postan artikolon, la artikolon 49, de la sama traktato por aliĝi al la eŭropa unio kaj tio bezonas longa tempo (Ĉeĥio kaj Slovakio disiĝis unu de la alia en 1993 kaj iĝis membroj de la EU nur en 2004, tamen Ĉeĥoslovakio neniam estis ano de la EU - Britio jam estas membro de la EU). 

Malfacilaĵoj de Eŭropo ne estas unu aŭ du. Lastatempe ultra-naciismaj tendencoj gajnas pli kaj pli da spaco de la nuntempa eŭropo. Post la krizo en 2013, ekonomio de granda nombro de la eŭropaj ŝtatoj ankoraŭ grave suferas. Samtempe rezultoj de la krizo en Usono kaj Kanado estas plejparte malaperataj. Mi ne estas certa, ke sendependiĝemaj movadoj helpos tiujn problemojn. Ĉiuokaze ni devas atendi kaj vidi, ke ĉu Skotlando iĝos ekzemplo por paca kaj glata sendependiĝo aŭ kialo por krizo kaj tumulto.

2014-08-27

Neplenkreskuloj kaj pafiloj (en Usono)

Kiel amuza estas pafi fusilon? Ĉu tio ne estos bona distraĵo kaj ekscitanta aventuro? Tiel pensas du gepatroj en Usono. Tial revenante hejmen de ferio, ili decidas halti survoje kaj post regali sin per manĝado de hamburgero ankaŭ ebligi, ke ilia 9-jaraĝa filino ĝuu agrablan tempopasigon kiu estas pafado. Tiel ili akompanas sian naŭjaran filineton al pafejo kaj ebligas, ke ŝi pafu. Kompreneble ĉiu saĝa persono scias, ke pafi armean mitraleton estos pli ĝuoplena ol aliaj variantoj de pafiloj. Tiel ili elektas mitraleton Uzi por pafado per sia filino.  Se vi miras, ke kio estas Uzi, ĝi estas mitraleto konstruita de israela armeo por milito. Vera milito!

Post la unua pafo, la instruanto kiu estis veterano de la usona armeo kaj servinta en Afganio kaj Irako, diras, nun plenaŭtomate! Tio signifas, ke metu mitraleton sur plenaŭtomata agordo. La knabineto premas ekagigilon kaj en plenaŭtomata modo mitraleto forĵetas kuglojn senĉese. La forto de repuŝiĝo kaŭzas leviĝon de malfortaj manoj de infano, kaj erarcelita kuglo (aŭ kelkaj kugloj) trafas la instruanton. La instruanta sinjoro mortas pro vundiĝo per kuglo(j) en kapo. Mi pensas, ke nun tiu knabineto estas observinta ke ŝia ago estas kaŭzinta vundiĝon kaj morton de iu alia persono. Plejprobable ŝi devas elteni konsekvencojn de tiu evento ĝis fino de sia vivo (almenaŭ psike). Mi ne certas, ke kiom da usonanoj povas imagi tion, kio signifas kaŭzi morton de alia persono je la aĝo 9. Kaj kiel kutime, al mi estas tute nekomprenebla, ke kiel gepatroj povas decidi distri siajn infanojn kun aparato tiom danĝera kiel pafilo. Eĉ amuzparkoj Disney ne permesas, ke tre junaj infanoj uzu kelkajn el iliaj distraĵoj. Min senĉese mirigas la ĝenerala fasciniĝo de usonanoj pere de pafiloj. Pri la tragedia akcidento oni povas legi ĉi tie sur la retpaĝoj de BBC.

2014-08-03

Potenco de la superpotenco

Usono spionis telefonojn de multaj ŝtatestroj kaj registaranoj de aliaj landoj. Kazo de spionado kontraŭ telefono de s-ino Angela Merkel estas bone konata. Nun, usona sekretario pri eksterlandaj aferoj de la sama superpotenco estas viktimo de spionado kontraŭ siaj telefonaj konversacioj per Israelo. Kaj estas mirinda, ke la israela ĉefministro s-ro Netanjahu avertas la usonan registaron (en konversacio kun s-ro Shapiro), neniam plu kritiku miajn decidojn kaj agojn. “not to ever second-guess me again”. Tio estas tuto de amplekso de potenco kiun Usono havas alfronte al Israelo. Obama gajnis la nobelpremion por paco. Ho ve, ke li ne deziras, ke eĉ ne kapablas ebligi pacon ie ajn sur nia planedo. La potenco de Usono estas nur en ĝiaj armiloj kaj bomboj. Kaj eĉ tion ĝi uzos nur laŭ plaĉo de la ŝtato de Israelo.

2014-06-14

Pri pafiloj en Usono

Mi ĉiam miras, ke kiel debatoj pri rajto de la usonaj civiluloj je posedo kaj kunportado de pafiloj pli ol ofte kondukas al absoluta absurdo. Pro tia absurdeco, oni havas planedan superpotencon kiu kapablas samtempe militkampanji kontraŭ kaj renversi politikajn reĝimojn en du landoj kelkdek mil kilometrojn for de si mem, sed senhelpe konkludas, ke ne kapablos malpliigi (ne tute forigi) preskaŭ ĉiutagajn pafmortigojn en sia propra teritorio.

Ĉu tio ne estas ironia? La komediisto John Oliver prave rememorigas, ke pro nur unu malsukcesa atenco per enŝua eksplodaĵo nun ĉiuj devas forpreni siajn ŝuojn antaŭ flugo al kaj en Usono. Sed malgraŭ multaj pafmortigoj en lernejoj post akcidento en Columbine, nenio estas farita por preventi tiajn eventojn. Armilmaniuloj ĉiam asertas, ke en Usono estas ilia rajto posedi kaj kunporti pafilojn. Laŭ ili, la rajton garantias la dua amendo al la usona konstitucio. Ne gravas kiom foje ripeti, ke en tempo kiam la amendo estis farita la rajto je posedo de pafiloj ĉefe koncernis civiluloj kiuj laŭbezone formis bone reguligitajn milicojn en ŝtatoj. Tiam usono ankoraŭ ne posedis konstantan armeon, nek polico aŭ io apenaŭ simila al iu polica organizaĵo. Tiutempe memdefendi, protekti siajn proksimulojn kaj ankaŭ defendi landon en okazo de ekstera invado dependis de civiluloj kiuj posedis kaj kapablis uzi pafilojn. Okaze de milito la registaro nur devis aldoni kanonojn al milicoj formitaj de tiuj civiluloj. Ne ekzistis tankoj, nek aviadiloj. Por hodiaŭaj armilmaniuloj en Usono ne estas diferenciga scii, ke en tempo kiam la dua amendo estis ratifita, la vorto ‘armilo’ aludis al muskedoj kaj ne nuntempaj duonaŭtomataj fusiloj.

Ankaŭ ŝajne multaj de usonanoj ne deziras akcepti ke la supremenciita amendo estas kompletigo de la sekcio 8 de la unua artikolo de la usona konstitucio, kie estas esprimita rajto de la usona kongreso por alvoko de milicoj por servi la landon (tie oni eĉ skribas rajton de la kongreso rilate disciplinadon de la milicoj). Eĉ se konsideri ke la dua amendo garantias personan rajton de civiluloj je posed de armiloj, ĉu ne eblas ŝanĝi tion se la menciita rajto ne estas kohera kun bonfarto de la socio, niatempe? Preskaŭ religia alkroĉiĝo de usonanoj al iuj partoj de sia konstitucio ŝajnas stranga. La usona konstitucio kvankam valora dokumento sed ne estas sankta neŝanĝenda teksto. Ankaŭ ŝanĝi la konstitucion ne estas senprecedenca. Ĝia lasta ŝanĝo estas okazinta nur 22 jarojn antaŭ (ratifo de la 27-a amendo al la konstitucio en 1992). Ankaŭ tute ne estas stranga, nuligo de unu el amendoj al la konstitucio (la 18-a amendo estas nuligita per ratifo de la 21-a amendo - rilatas al malpermeso de alkoholaĵoj). La problemo de pafiloj en Usono ne temas pri la dua amendo sed volo de la usona publiko kaj politika volo por fari ion. Oni povas vidi, kialojn de problemo jam en rezonoj antaŭmetitaj por pravigado de la rajto de civiluloj al posedo de armiloj.

Unu el tiuj argumentoj estas preventado de tiranaj registaroj. Oni ofte aŭdas, ke Hitlero, Stalino, Mao kaj la ruĝaj kmeroj unue konfiskis armilojn de civiluloj tiam establis siajn regnojn de teroro. Kontraŭ tiu ĉi argumento, multaj historiistoj asertas, ke fakte Hitlero ne faris novan leĝon por konfiski armilojn. Tiam kiam li kaptis le potencon la menciitaj leĝoj estis jam establitaj depost la antaŭhitlera reĝimo en 1928 (ĝuste post perdi la unuan mondomiliton - pliposte la leĝo ankaŭ uziĝis per la vajmara reĝimo ĉefe por preventi armitajn konfliktojn inter naciistoj kaj komunistoj). Kompreneble la leĝoj interpretiĝis por malhelpi kontraŭhitlerajn grupojn je posedo de armiloj. Malgraŭ tio, la nazia reĝimo en 1938 (bone post potencokaptado per nazioj) faris novan leĝon kiu enfakte eĉ plifaciligis posedadon de armiloj per germanaj civiluloj (tamen tiuj leĝoj ne inkluzivis malamikojn de nazioj - ekzemple judojn).

Stalino kaj Mao ambaŭ gajnis potencon ĝuste dank’al armitaj ribeloj per grupoj kiuj certe ne estis parto de la registaraj armeoj aŭ naciaj policoj, do iusence konsideriĝis armitaj civiluloj. Ili post kaptado de la potenco libere armis tiujn civilajn grupojn kiuj estis favoraj al ili same kiel konfiskis armilojn de tiuj civiluloj kiujn konsideris malamikaj. Pri la ruĝaj kmeroj ofte menciiĝas leĝo ŝajne dekretita en 1956 tamen la ruĝaj kmeroj akiris la potencon en 1975. Ne estas evidenta, ke kiel ili kapablis influi leĝon 19 jarojn antaŭ atingo de la ŝtata potenco. Fakte kun granskalaj konstantaj militoj kiu daŭris dum jardekoj en la regiono ĵus antaŭ potencokaptado per la ruĝaj kmeroj oni malfacile povas konkludi, ke manko de armiloj en manoj de civiluloj estis la ĉefa problemo en Hindoĉinio.

Malgraŭ tio ĉio, usonaj armilmaniuloj vidas sin kiel defendantoj de liberecoj kiuj iam kiel en holivudaj flimoj, kompetente uzas siajn pafilojn por haltigi tiranan registaron. Iuj el ili ne povas atendi kaj devas pli rapide pruvi, ke kiel lerte uzas armilojn kaj kiom bravaj ili estas. Tiel armitaj civiluloj kiel David Koresh, Randy Weaver, anoj de grupoj kiel milico de la taksasa respubliko, liberhomoj de Justus urbo uzis siajn armilojn kontraŭ la usona registaro kaj estis kaptitaj kaj punitaj. Ĉu ĝuste pro kontraŭstari tiranan registaron du geedzoj (Jerad kaj Amanda Miller) pasintsemajne en Lasvegaso ne pafmurdis du policanojn kaj kriis, revolucio estas komencita? Nu oni eble diros, ke ili estis frenezuloj. Sed finfine ili havis kaj estis espriminta ekzakte samajn opiniojn kiuj armilmaniuloj diras pri prevento de tiranaj registaroj, ĉu ne? Ankaŭ estas interesa scii, ke la tria viktimo de tiu pafmortigado estis armita civilulo nomita Joseph Wilcox kiu pruvis halti armitan malbonulon sed pafmortis per la armita edzino de la malbonulo. Tio estas pruvo pri stulteco de esprimo de prezidento de la nacia fusila asocio de Usono sinjoro LaPierre kiu estas dirinta, la nura afero kiu haltas armitan malbonulon estas armita bonulo. Fakte ĝis nun neniam armita bonulo estas haltinta armitan malbonulon.

2014-05-17

Ĉu ŝoka opinisondado

Dum kelkaj antaŭaj tagoj estis vaste diskonigita rezulto de studo pri antisemitismaj sintenoj en pli ol 100 landoj ĉirkaŭ la mondo. CNN titolis "senpredesenca tutmondo studo trovis 1 el ĉiuj 4 plenkreskuloj kontraŭjuda". Revuoj Time kaj the Gaurdian ankaŭ uzis similajn ĉeftitolojn pri la stduo. CBS titolis "ŝoka opinienketo: pli ol 1 el ĉiuj 4 plenkreskuloj en la mondo esti kontraŭjuda". Retmagazino 'The Wire' diras "duono de homoj pridemanditaj de ADL ne scias kio estas Holokaŭsto". Christian Post skribis "Triono de la mondoloĝantoj kredas, ke Holokaŭsto estas mito". En diversaj landoj, oni demandas pri pli lokaj rezultoj de la studo; Oni informas, ke "kvarono de germanoj estas taksitaj kiel kontraŭjudaj". Oni demandas ĉu antisemitismo estas vere tiom severa en Francio? 44% de bulgaroj estas kontraŭjudaj. Norvegio estas la plej kontraŭjuda lando en Skandinavio kaj la Svedio estas unu el la maplej kontraŭjudaj landoj en la mondo (nur dudekono de svedoj estas tiaj). Oni devas atendi pli da reagoj al tiu studo; jam judaj gvidantoj estas postulintaj, ke eŭropaj landoj komisiu specialajn instancojn por pritrakti antisemitismon. Kaj kompreneble pli potenca Israelo estas kiel respondo al kontraŭjudaj sintenoj en la mondo.

Tio ĉio estas rezulto de nur unu studo komisiita de la kontraŭ-kalumnia ligo (en. Anti-defamation League). La organizaĵo estas fondinta en 1913 kaj laŭ sia propra deklaro "celas batali antisemitismon kaj ĉiujn formojn de bigotecon, defendi demokratajn idealojn kaj protekti civitajn rajtojn de ĉiuj". Sed la ĉefa celo de la organizaĵo estas ĉefe studi kaj raporti pri antisemitismo. Nur kelkaj artikoloj mencias dubojn pri rezultojn de tutmonda studo farita de la kontraŭ-kalumnia ligo. The Jewish Daily Forward nur aludas al tiuj duboj. Noah Feldman ankaŭ skribas ĉi-teme sub titolo, "kiel pritaksi la mondon kiel kontraŭjuda". Novjorka Magazino ankaŭ pritaksas la studon difekta.

Do kio estas problemo de studo? Studo estas farita per intervji pli ol 53000 plenkreskajn homojn en 96 lingvoj kaj pli ol 100 landoj (averaĝe 530 personoj en ĉiu lando). Eraran marĝenon estas taksita plus/minus 4.4 procento en la plejparto de la landoj. Do ekzemple kiam la studo montras, ke 44% da bulgaroj havas antisemitajn tendecojn, tio devas interpretiĝi kiel 39.6% ĝis 48.4% do se konsideri la populacion de plenkreska bulgaroj kiel 4,950,000 tio rezultigas, ke aŭ 1,960,000 aŭ 2,396,000 bulgaroj estas kontraŭjudaj. Oni ne forgesu, ke la erara marĝeno nur esprimas erarojn rilataj al ekzemplo-elektado.

La kontraŭ-kalumnia ligo estas prezentita 11 stereotipojn rilate al judoj. Ĉu laŭ la respondonto judoj havas tro da influo sur politiko, financo. Ĉu laŭ la opinio de pridemandito judoj estas pli lojalaj al Israelo ol al lando en kiu ili loĝas, ĉu judoj estas kialoj por plejparto de militoj en la mondo, k.t.p. Respondontoj povis respondi per 'vero', 'probabla vero', 'probable malvero' aŭ 'malvero'. Se iu estas respondinta 'vero' aŭ 'probabla vero' al 6 el 11 demandoj, tiam la studo estas konsiderinta tiun personon kiel kontraŭjuda. Kial 6 el 11 kaj ekzemple kio okazas kiam oni taksas 4 aŭ 5 el tiujn frazojn kiel vera aŭ probable vera aserto? Ĉu tiuj personoj kiuj esprimis pozitivajn respondojn al 6 demandoj povas konsideriĝi same kontraŭjudaj kiel tiuj kiuj estas taksintaj 10 aŭ ĉiujn demandojn kiel veraj aŭ probable veraj? Kiu diferenco estas inter tiu kiu estas konsiderinta 6 el la supraj demandoj veraj kompare al tiu kiu estas taksinta 6 frazojn probable vera? Ĉu respondi per 'probable vera' ne devas konsideriĝi kiel la respondinto ne estis certa pri vereco de la frazo?

Antaŭaj studoj (ekzemple ĉi-tie) estas elmontrintaj kiom opinisondadoj povas iĝi malakurataj pri biasoj en vortado kaj frazfarado de demandoj. Tio specife estas tikla afero kiam iu studo estas plenumata tra diversaj nacioj kaj kulturoj. Ekzemple ĉu konsideri influon de judoj en financo aŭ informomedioj devas ĉiam indiki negativan aferon? Ekzemple irananoj ofte laŭdante mencias, nombron de judaj sciencistoj kiuj estas ricevintaj nobel-premion (kaj iam komparas tiun nombron kun tiu de premiitaj islamaj sciencistoj). Povas esti, ke en iuj landoj, grupo da respondintoj estas pritaksintaj influon de judoj en financo kaj informomedioj kiel ekzemplo de sukceso kaj laboremo.

La studo montras, ke arabaj landoj havas la plej grandan inklinon al kontraŭjudaj sintenoj (Palestinanoj la plej granda tie kaj Gazao kun 93% da respondintoj). Ĉu tio ne povas esti ĉar Israelo asertas sin kiel plenumanto de deziroj kaj aspiroj de ĉiuj judoj, ĉie ĉirkaŭ la mondo?

La kontraŭ-kalumnia ligo mem asertas, ke plano de opinisondado estas surbaze de metodo disvolvita en 1960-aj jaroj. Laŭ la organizaĵo, la studo estas neniam antaŭe plenumita ekster Usono, do oni ne kapablos kompari ĝiajn rezultojn kun rezultoj de similaj aŭ samcelaj studoj aŭ opinisondadoj.

Miaopinie oni devas prudente alproksimiĝi al interpreto de rezultoj de ĉi tiu studo kaj ĝenerale ĉiuj sociaj studoj kaj opinisodadoj.

2014-05-11

Pli da blogaĵoj survoje

Ho ve! Mi neniam pensis, ke dum unu jaro mi skribos neniun blogaĵon ĉi-tie! Sed jam okazis tio. Nun mi decidis skribi iomete pli ĉi-tie malgraŭ, ke ĝenerala tendeco estas forlasi blogojn kaj skribi sur taŭitero kaj fejsbuko. Mi provos fari ion kontraŭ tiu tendenco.

2014-05-10

Pri Rusio kaj Ukrainio

Mi ĉiam miras, ke kiel facile eblas deturni atenton de anojn de ia grupo for de problemoj de ilia propra grupo simple prezentante al ili malamikojn kiuj ne estas iliaj samlandanoj, samlingvanoj, samreligianoj, ktp. Ĝuste pro tia facileco, nun rusianoj (rusoj en Rusio mem) apogas agojn de siaj regantoj rilate Ukrainion kaj tial populareco de s-ro Putin estas pliigita je altaj niveloj. Per multaj de rusianoj li nun estas konsiderata kiel heroo kaj protektanto de ĉiuj rusoj ĉie ĉirkaŭ la mondo. Patriotaj sentimentoj estas altaj kaj rusoj ĉe interretaj forumoj pravigas agojn kaj sintenojn de la rusa registaro.

El vidpunkto de rusoj en Rusio, ili apartenas al granda nacio. Ilia lando estas liberiginta Eŭropon kaj venkinta faŝismon dum la dua mondmilito. Ili vidas sian ŝtaton kiel vera heredanto de ŝtato kiu dum longa tempo estis staranta egale kaj kontraŭ la nura alia superpotenco de la dudeka jarcento, Usono. Pensante tiel, por ili estos tute natura, ke ilia lando nun meritas havi bufrozon propran al si. Tio estos natura, ke ilia lando estu ĉirkaŭata de amikaj najbaroj. Kaj se tiuj najbaroj intencus fari malamikaj gestojn tiam perforti ilin al obeado estus iel pravigebla. Kompreneble tio ĉio nur estas sentimentoj ne esperimataj. Esprimataj kialo por aventuri en Ukrainio povas esti protekto de ruslingvanoj kiuj estas minacataj de faŝista grupo da potencouzurpantoj en Kievo. Tiel el vidpunkto de rusianoj aneksi Krimeon kaj fueli ribeladon en orienta parto de Ukrainio estas tute bona kaj justa.

Malgraŭ tio ĉio, sukcesoj de s-ro Putin en Ukrainio ankaŭ povas interpretiĝi kiel iaj malsukcesoj de la rusa diplomatia aparato. Ekzemple konsideru anekson de Krimeo; tio kvankam per rusianoj povas kosideriĝi kiel historia justa movo por regajni perditan teritorion de Rusio, tamen povas ankaŭ interpretiĝi, ke la rusa registaro estas rezigninta pri ideo de konservi ian ajn influon super la tuto de Ukrainio (do preni Krimeon kaj forlasi la ceteron je influo de la Okcidento). Ankaŭ la okcidenta eŭropo dum konflikto estis grandparte senpova inter aliaj kialoj ankaŭ pro sia dependeco al Rusio rilate energion. Kvankam tiu dependeco ĉi-foje ebligis sukceson por Rusio en la konflikto rilate Ukrainion tamen ankaŭ estis kiel ŝoko kiu vekis la okcidenton kaj Eŭropon. Nun la eŭropaj landoj provos malpliigi siajn dependecojn de energio al Rusio. Tiu grave malpliigos influon de Rusio super okazaĵoj en Eŭropo estonte. 

Longtempe antaŭ apero de artikolo titolita "America's Pacific Century" [la usona centjaro de Pacifiko] en 2011 estis evidenta, ke Usono malpli konsideras Rusion kiel minaco aŭ rivalo kaj deziras koncentri sin je la aferoj de Sudazio kaj Pacifiko (ĉefe tiuj rilataj al Ĉinio). Nun, s-ro Putin estas sukcesa por allogi la tutan atenton de Usono. Tio povas estonte pliigi defiojn al kiuj Rusio povas alfrontiĝi. Kvankam tio estas bona preteksto por silentigi internajn protestojn al kiuj estas alfrontata Putin tamen ankaŭ povas grave malpliigi komforton de Rusio.
Putin vizitas Krimeon post aneksi ĝin al Rusio
Aneksante Krimeon, Rusio estas forlasinta sian ĝisnunan sintenon rilate al sia influosfero. Ĝis nun, okaze de alfrontiĝo al defioj, Rusio ĉefe estis kontenta je kripli la minacon kun krei ribelajn enklavojn ene de la minacanta teritorio. Tio ekzemple okazis en kazo de Sud-Osetio kaj Abĥazio en Kartvelio aŭ Ĉednestrio en Moldavio. Tiuj enklavoj estas grandparte dependaj de financaj kaj materiaj helpoj de Rusio kaj ankaŭ ĉar ne kapablas krei prosperan ekonomio, do ŝarĝo por tiu lando. Krimeo estos eĉ pli granda ŝarĝo por jam malforta ekonomio de Rusio. Planoj por fari ĝin kiel ia Lasvegaso (kvankam antaŭe Putin estas espriminta forte malfavoran opinion rilate vetludcentrojn) ne ŝajnas ege promesplenaj. Ankaŭ ekonomia situacio de la antaŭmenciitaj regionoj povas indiki, ke kiel aferoj okazos en Krimeo. Subtenitaj de Rusio notinda ekonomia prospero en Sud-Osetio, Abĥazio kaj Ĉednestrio ne estas realigita.

Kun konsenti pri aventuroj de Putin en Ukrainio kaj senigo de si je rajto de protesto, rusianoj estas nun rezignintaj ideon de pliboniĝo de situacio rilate al vasta kaj ĉie-ekzista koruptado kiu estas grava problemo de ilia lando hodiaŭ. Oni ne menciu, ke dum konflikto registaro estas jam aginta por ŝanĝi situacion de la liberesprimo en Rusio. Ekzemple farante leĝojn kiuj limigas liberecon de blogantoj aŭ malpremesas uzon de esprimoj kiuj povas konsideriĝi ofendaj en arto. Sub la nunaj kondiĉoj Putin estos reĝo preter ĉiaj kritikoj. Li estas jam klariginta, ke li ne ambicias esti komparata kun Stalin sed Petro la Granda. Ĉiu ambicio kiun li havas, lia ideoj estas danĝeraj ĉar li agas nome de protekto de rusetnanoj. Tio signifas, ke li konsideras rusetnanojn iel apartaj de ceteraj homoj. Iuj kiuj meritas aldonan atenton. Kompreneble eŭropanoj jam konas katastrofajn rezultojn de similaj ideoj. Pasinte Hitler kaj Milošević estas prezentintaj du ekzemplojn pri homoj kiuj konsideras iun etnon rajtigita je aparta atento kaj traktado. Malgraŭ tio ĉio, S-ro Putin plejeble regos super Rusio por longa tempo kaj sub lia regado, liaj riĉaj amikoj pliriĉiĝos. Tamen mi demandas min; kia estos situacio de ordinaraj rusianoj sub lia regado.