14 juill. 2005

Parsioj kaj zoroastranoj

Pri mia hieraŭa blogaĵo, Ken Miner demandis; "Kia estas la rilato inter la Zoroastranoj de nuntempa Irano, kaj la Parsioj de Barato (kaj nun, diaspore, de la tuta mondo)? Ni havas Parsiajn amikojn, kaj ĉeestis kun ili kelkajn religiajn ceremoniojn". Nu, parsioj estas devenantaj de Irananoj kiuj almigris al Barato ĉirkaŭ 1000 jaroj antaŭ. Tiutempe islama armeo sub regnado de la kalifo Omar estis ĵus venkinta la persan impreion. La venkantoj perforte trudadis la religion Islamon al persoj. Nu, multaj cedis la forton sed grupo komencis vojaĝon por trovi azilon. Post kelkaj mallongaj pasloĝadoj ili alvenis al la marbordo Sanĝan [Ang. Sanjan] proksimume de Guĵarato. Tie loka reganto, Jadi Râna, akceptis ilin post aŭdi ilian kompatindan historion. Li permesis ilin loĝi tien kondiĉe ke ili lernu la lingvon de la lando, ne uzu la armilojn, vestu sin kaj okazigu siajn geedziĝofestojn laŭ la hinduaj tradicioj. Tiel parsioj iĝis parto de Sanĝanaro kaj starigis sian unuan fajrotemplon tie en 721 p.K. Ilia vivo estis trankvila ĝis 1305 p.K. kiam islamanoj invadis la landon. Azilserĉante en aliaj lokoj, ili iom post iom disvastiĝis en aliaj partoj de Barato. Ili ĉiam eskapis por konservi sian religion. Ekzemple kiam en la 16-a jarcento portugaloj invadintaj parton de Barato en Tanao [Ang. Thana] provis trudi kristanismon al ili, ili eskapis al Kaljano [Ang. Kalyan] kaj ne revenis al Tanao ĝis 1774 p. K. kiam tiu loko falis sub regado de Britoj. Pro religia toleremo de Barato parsioj eluzis siajn talentojn kaj progresis en komerco kaj industrio. Estas interesa scii ke la industrie giganta firmao Tata estas kreiita de parsioj. Kelkaj jarcentoj antaŭ (du aŭ tri) kiam regado de religia aŭtokratio iomete mildiĝis en Irano, Parsioj multe helpis al iranaj zoroastranoj. En Kermano (naskiĝurbo de mia patro) unu parsio pagis monon kaj helpis konstruon de la lernejo Iranŝahro [Ang. Iranshahr] por zoroastranoj. Tie mia patro studis. Ili en Jazdo (alia urbo en centro de Irano kie la populacio de zoroastranoj estas konsiderebla), Kermano kaj Tehrano konstruis lernejojn kaj hospitalojn kiuj speciale servis zoroastranojn (kvankam kredantoj al aliaj religioj i.a. islamanoj ankaŭ povis kaj povas uzi iliajn servojn). Mi mem studis antaŭ universitato en altlernejo Firuz Bahram [Ang. Firooz Bahram] kiu estas konstruita de iu parsio en Tehrano. Laŭ la religiaj kredoj parsioj estas relative pli konservativaj ol iranaj zoroastranoj. Ankaŭ iliaj tradicioj estas iomete influitaj de la hinduaj tradicioj.

2 commentaires:

Gebeleizis a dit...

Ĉu la nombro de zoroastranoj en Irano malkreskis lastatempe aŭ restis konstanta?

Becxjo a dit...

Mi ne scias tion. Ne ekzistas multaj fidindaj statistikoj cxi-rilate.