14 sept. 2006

Artisto de murpentraĵoj

Murpentrajxo el Fafi
Por skribi tiun ĉi blogeron mi bezonis trovi esperantlingvan signifon de la vorto Graffiti. Por fari tion mi rigardis miajn angla-esperantajn vortarojn. La unua vortaro estis “Concise Esperanto and English Dictionary – J. C. Wells, Hodder and Stoughton Ltd, 1969 - tria represiĝo 1977”. Tie estas skribita “Graffiti = murskribaĉo”. Tuj tiu sufikso -aĉ- ne plaĉis al mi, ĉar mi intencis iel laŭdi la aferon. Pro tio mi provis la alian vortaron; tiun de Peter Benson “Comprehensive English-Esperanto Dictionary – ELNA – 1995”. En ĝi ankaŭ graffiti estas tradukita kiel murskribaĉo. Nu! Tiel ŝajnis ke Graffiti neniel povas esti bona afero. Sed mi ne volis kapitulacii. Tial mi rigardis NPIV-on kaj kun surprizo tie trovis la vorton grafitio. Ĝi estas 1) murskrapita teksto el antikva periodo aŭ 2) surmura teksto, nomo, simbolo ks. Feliĉe oni ĉi tie ne parolas pri aĉeco de la afero. Finfine por iĝi pli certa mi kontrolis mian franca-esperantan vortaron. Ĝi estas “Grand Dictionnaire Français-Esperanto – France-Espéranto, Paris, 1992“. En tiu vortaro la vorto Graffiti estas tradukita kiel (mur)skribaĵo kaj (mur)desegnaĵo. Feliĉe en tiu vortaro la sufikso -aĉ- ne aperas kaj anstataŭ ĝi oni uzas la sufikson –aĵ. Tio estas bona okazo por mi. Nun mi havas teorion; Iom vagante sur la interreto, al mi tiel ŝajnas ke krom germanoj aliaj anglo-saksaj nacioj (anglanoj, usonanoj kaj svedoj) konsideras Graffiti-on kiel ia formo de vandalismo kaj malrespektinda delikto. Kiam en nia klubo en Toronto mi demandas pri signifo de la vorto Graffiti, multaj opinias ke ĝi estas murskribaĉo kaj tio plifortigas mian hipotezon (kanadanoj ankaŭ konsideras ĝin kiel ia delikto kaj vandalismo). Kontraŭe al tia opinio, latinaj nacioj (francanoj, italoj kaj hispanoj) kaj inter anglo-saksaj popoloj germanoj pli indulge rigardas la aferon kaj kvankam ankoraŭ konsideras ĝin kiel ago kontraŭ la socia ordo, tamen ili pli inklinas toleri ĝin kaj eĉ iam trovi artajn valorojn en ĝi. Murdesegnaĵo eĉ konsiderite kiel ia formo de arta esprimo apartenas al tiu grupo da artformoj kiuj en la angla lingvo nomiĝas “lowbrowmalmulte valora”. Ĉi tiuj malmulte valoraj artoj (kompare al la intelektula arto – ang. mainstream art) konsistas el produktaĵoj de la populara kulturo al kiuj ni ĉiutage alfrontiĝas; murdesegnarto, tipografio, karikaturo kaj bildstrio.
Fafi kaj sxiaj pentrajxoj Ĉiuokaze ĉiam eblas ke iuj talentuloj aperas kaj ŝanĝas rigardon de la publiko rilate iun aferon. Pri la murdesegnaĵoj, unu el tiaj talentaj personoj estas la franca desegnistino Fafi. Ŝi komencis pentri sur muroj en sia loĝurbo Tuluzo. Tre rapide ŝia stilo kaptis atenton de multaj kaj ŝiaj laboroj prezentiĝis en pluraj artgalerioj en Francio, Usono kaj Japanio. Pentraĵoj de Fafi estas jam aperitaj en revuoj kiel la itala Vogue, germana Elle, angla The Face, usonaj Strength Magazine kaj Nylon, japanaj Dish kaj Warp, aŭstralia Yen, japana Studio Voice kaj franca l’Express. Estas interesa vidi kiel murpentraĵoj kiuj iam konsideriĝis deliktaj nun aklamiĝas eĉ per grandaj firmaoj kiel Koka-Kolao. Fafi ofte pentras koketajn, (seks)allogajn virinfigurojn kiujn ŝi nomas Fafinette. Ŝiaj pentraĵoj estas provokaj ĉar havas erotan karakteron sed ili el alia vidpunkto prezentas gajecon, ravon kaj revojn. Tra ŝiaj laboroj oni povas retrovi ian malpezigan poezion meze de la urba vivo kiu estas plene de malpuraĵoj, stresoj kaj malbelaĵoj. Ŝi ne ĝeniĝas uzi kliŝojn kaj stereotipojn pri la virinaj figuroj; stevardinoj, flegistinoj aŭ junservistinoj. Ŝiaj inspirfontoj estas bildstrioj, revuoj kiel Natacha kaj Martine kaj allogulinaj bildoj (pin-ups) de la 50-aj jaroj. Eĉ pentrante pimpajn virinfigurojn ŝi uzas ilin konscie kaj per ili enigas konsiderindan dozon da poezio en la urba vivomedio. En siaj pentraĵoj Fafi uzas vivajn kolorojn kaj ŝiaj desegnaĵoj eĉ apreziĝas per modindustrio. Ŝi estas jam komponinta libron kies titolo estas “Girls Rock – virinoj skuas” kaj eldoniĝis en 2003. Ankaŭ ŝi estas kreinta markon da vestaĵoj, galanterioj kaj statuetoj kiuj bone vendiĝas. Unuvorte ŝi estas transforminta ŝian arton al sukcesa komerco kaj tio el vidpunkto de via okcidenta kapitalismo estas laŭdinda.

Aucun commentaire: