22 oct. 2006

plivarmiĝo de la planedo

Antaŭ nelonge du E-blogistoj Eriketo kaj Akvosfero (tie kaj ĉi tie) skribis blogerojn pri problemoj rilataj al la vivomedio. En komento sub la blogero de Eriketo mi akuzis registaron de la prezidento Bush pri preteratentado de tiurilataj sciencaj eltrovoj. Fakte pri tio mi ne pravis ĉar ne nur s-ro Bush sed ĉiu alia persono en lia pozicio kiel la prezidento de Usono same agis. Tio estas ĉar la afero ne estas nur scienca, teknologia aŭ politika sed ankaŭ ekonomia, socia kaj kultura. Grandaj ekonomiaj potencoj kaj enradikigitaj sociaj kutimoj ludas konsiderindan rolon pri nia sintento alfronte al la problemo (aŭ eĉ pri agnosko de tio ke problemo ekzistas).
Tiuj kiuj konas la naturajn sciencojn scias kiom kompleksa estas tiu parto de la scienco kiu provas kompreni kaj priklarigi klimatajn fenomenojn. Por la sciencistoj la afero iĝas multe pli komplika kiam ili studas fenomenojn kiuj povas tiom draste influi vivon de tutaj homoj sur la planedo. Se la kordoteorio [teorio pri la elementa fiziko] estas malĝusta tio ne estas katastrofo (krom por impostopagantoj kies mono dum jaroj estas netrafe uzita). Sed ĝusteco aŭ malĝusteco de prognozoj kiujn oni faras pri ŝanĝo de la klimato povas influi la ekonomion, evoluon de la teknologio kaj tutajn aspektojn de nia vivmaniero.
En tiu debato ekzistas du flankoj; tiuj kiuj opinias ke la tero plivarmiĝas, ke tio okazas pro la industriaj agoj de la homo kaj malhelpi tiun ĉi fenomenon estas urĝa neceso. Aliaj diras ke la tero ne plivarmiĝas aŭ ĝi plivarmiĝas sed tio ne estas pro niaj industriaj aktivecoj aŭ tio ne kaŭzas tujan danĝeron. Ĉiu de la du flankoj akuzas la alian pri malhonesteco. Ekzemple nekredantoj de la hipotezo pri plivarmiĝo de la tero diras ke kredantoj de tiu teorio malhoneste ŝajnigas problemon tro serioza por certigi fondusojn kiujn ŝtatoj pagas por iliaj esploroj (sen ekzisto de problemo ne estos bezono por tiurilataj esploroj). la tero plivarmiĝasTio ne estas ĝusta ĉar eĉ se tero ne plivarmiĝas klimatologoj alfrontas multajn aliajn temojn pri kiuj ili povas esplori kaj por fari tion peti monon. Kontraŭe al tio, la petrolfirmaoj kaj aŭtomobil-industrio perdas grandegajn profitojn (kaj devas investi pri novaj teknologioj) se ĝusteco de tiu hipotezo pruviĝas. Mi antaŭe menciis novaĵon kiu raportis ke la tre prestiĝa londona akademio de scienco, la Reĝa Societo [ang. the Royal Society], estas akuzinta la petrolfirmaon Eksono [ang. Exxon] pri subvenciado de esploroj kiuj misprezentas problemon de plivarmiĝo de la tero. Pliposte en la revuo, The Washington Times, mi trovis tiun redaktoran opinion en kiu oni kontraŭatakas la reĝan societon kaj akuzas ĝin pri tio ke ĝi intencas malhelpi esplorojn kiuj povas riveli malĝustecon de nunaj teorioj pri plivarmiĝo de la tero. En tiu artikolo oni mencias la raporton de la usona scienca programo por studo de la klimatŝanĝo. Strange ĝi rekomendas atenton al grafikaĵo kiu laŭ la aŭtoro montras ke plivarmiĝo de la planedo estas ĉefe pro naturaj kialoj dum resumo de la raporto mem emfazas klaran indikon pri rolo de la homaj agadoj en la plivarmiĝo de la tero.
Aliloke iu aludas 17000 usonajn sciencistojn kiuj estas subskribintaj petskribon malfavore al hipotezo de plivarmiĝo de la tero. Mi ne komprenas depost kiam sciencaj debatoj devas solviĝi per petskriboj. Ankaŭ kial en tiaj debatoj ĉiu kontraŭulo komparas sin kun Galileo kaj mencias la Paradigman Problemon [proponita de la filiozofo de la scienco, Thomas Kuhn por priskribi la fenomenon de sciencaj revolucioj]? Nuntempe oni plu ne bruligas kontraŭulojn de la ĉefaj paradigmoj de la epoko [ankaŭ en la epoko de Galileo la batalo ne estis inter du rivalaj sciencaj ideoj sed inter scienca ideo kaj io kiu klare ne estis la scienco]. Ĉu vi sentas ke sciencistoj ne interkonsentas pri plivarmiĝo de la tero? En decembro 2004, la geologo kaj historiisto de la scienco Naomi Oreskes publikigis artikolon en kiu ŝi studis resumojn de 928 sciencaj artikoloj kiuj temis pri la klimataj ŝanĝoj kaj estis publikigitaj inter 1993 kaj 2003. Ŝi konkludis ke ĝenerale ekzistas interkonsento inter la sciencistoj pri plivarmiĝo de la tero kaŭze de agadoj de la homo [ve! oni ankoraŭ uzas la ekzemplon de Galileo por pretendi ke tia interkonsento ne validas].
Mi komprenas kial multaj el ni esperas ke plivarmiĝo de la tero estu malĝusta teorio. Tio estas ĉar ni malfacile povas imagi alian koncepton de komforto krom tiu al kiu ni estas jam alkutimiĝintaj.

Por pli da informoj vi povas rigardi tie, tie kaj ĉi tie.

3 commentaires:

montamaristo a dit...

Interesta artikolo, tamen kiel la plejmulto da amaskomunikiloj gxi preteratentis iun gravan temon.

Laux persona sperto, la cxefa plendo de la nafto industrio ne temas pri la naturmedia scienco, nek pri la ekzisto de la problemo, sed pri la ekonomio. Akuzantaj organizoj kaj sciencistoj prave defendas la naturan medion, tamen tro ignoras la ekonomian medion. Korporacioj devas profiti. Tiu cxi ja estas la unua regulo de komerco. Do oni emas taksi kiel malseriozajn tiujn proponojn kiuj plibonigus la naturmedion sed ignorus la komercan veron.

becxjo a dit...

montamaristo pri tio vi pravas, sed iam oni devas fordoni ekonomian profitojn por atingi pli bonajn sociajn profitojn.

montamaristo a dit...

Do la problemo pruvi ke fordono da ekonomia profito kauxzus pli bonan socian profiton.