6 févr. 2007

Nova brita esplorinstalaĵo

La nova brita sinkrotrono
Malgraŭ tiu fakto ke la scienca esploro niatempe estas transnacia procezo sed proksimeco de instalaĵoj kaj laboratorioj havas pozitivan influon sur studoj de esploristoj de iu certa lando. Ekzemple kvankam esploristoj de multaj landoj profitas instalaĵojn de CERN sed eŭropaj esploristoj kaj precipe francaj sciencistoj havas pli grandan alireblecon al ili. Kompreneble ĉar neniu lando povas sole elteni grandegajn kostojn de ĉefaj sciencaj esploroj do nemenciite ekzistas labordivido inter landoj kaj tiel dum sciencistoj de diversaj landoj uzas laboratoriojn de aliaj landoj oni ankaŭ evitas konstruon de similaj esplorinstalaĵoj. Malgraŭ tio ĉio, por konservi siajn avantaĝojn pri produkto de la scienco kaj ekonomiaj progresoj, ĉiu nacio ŝatas havi almenaŭ unu aŭ se tio eblas kelkajn grandegajn esplorinstalaĵojn en sia propra lando (tiaj instalaĵoj aldone al helpi sciencan progreson estigas multajn laborojn kaj ebligas ekonomian prosperon en siaj konstruolokoj). Hodiaŭ mi legis ke la grandega esplorinstalaĵo "Diamond light source" estas komencinta funkcii en Britio. Ĝi estas giganta sinkrotrono kiun oni uzos por studi la materialon en molekula kaj atoma dimensioj. Tio estas respondo de Britio al konstruo de ITER (instalaĵo por esploro pri nuklea fuzio) en Francio. Francio jam ĝuas proksimecon al la instalaĵoj de CERN en Svislando. Mi ne scias nun kiom bedaŭras usonaj fizikistoj pro nuligo de decido pri konstruo de la superkolizianto per superkonduktiloj [ang. Superconducting Super Collider - SSC] en sia lando (la usona kongreso nuligis decidon pri konstruo de tiu giganta esplorinstalaĵo en 1993), sed mi taksas ke ili devas iomete bedaŭri tion.

P.S: En Kanado ni havas la sinkrotronon "Canadian Light Source - CLS", inaŭgurita en 2004 en la urbo Saskatuno de la provinco Saskaĉevano. Ĝi estas aparato el la 3-a generacio.

Aucun commentaire: