31 mars 2007

Pri sciencaj organizaĵoj en Kanado

La kanada asocio de fizikistoj (ang. the Canadian Association of Physicists - CAP), eldonas la revuon fiziko en Kanado (ang. Physics in CanadaISSN 0031-9147). En ĝi krom fakaj artikoloj, oni iam ankaŭ publikigas artikolojn pri pli ĝeneralaj temoj kiuj povas interesi tiujn kiuj laboras en sciencaj branĉoj. Ekzemple en ĝia lasta numero estas artikolo verkita de Yves Gingres, la profesoro de la kebekia universitato en Montrealo (UQAM). En tiu artikolo la aŭtoro antaŭmetas tiun demandon, ke kial Kanado neniam havis nacian asocion por la progreso de sciencoj. Kompreneble en Kanado jam ekzistas diversaj aliaj organizaĵoj kiuj prizorgas sciencajn esplorojn en la lando. Inter ili oni povas ekzemple mencii la kanadan konsilion por esploro pri naturaj sciencoj kaj inĝenierarto (ang. Natural Sciences and Engineering Research Counsil of Canada – NSERC). Parenteze tiu mem organizaĵo rifuzis subvencion kiun ni estis petintaj por mia laboro sed feliĉe sendifekte resendis mian diplomon al mi. Legante la artikolon oni unue lernas, ke kiu diferenco ekzistas inter iu nacia asocio por progreso de sciencoj [NAPS – ang. National Association for Advancement of Science] kaj aliaj similaj organizaĵoj kiuj en iu lando grupigas sciencistojn. Due oni vidas kial en Kanado tiu asocio ne estas jam fondita.

Unue pri diferenco inter NAPS kaj NSERC; en NSERC laborantoj estas dungitoj de la ŝtato kaj la organizaĵo funkcias en direkto de decidoj de la registaro. Ekzemple konsideru ke la kanada registaro decidas pliigi esplorojn pri biologiaj fueloj. Tion ĝi povas fari dediĉante pli da rimdeoj (monon kaj esploristojn) de NSERC al esploroj pri la menciita temo. NSERC ne estas la nura organizaĵo kiu en Kanado plenumas dezirojn de la ŝtato pri la sciencaj esploroj. Aliflanke la funkcio de NAPS estas informi pri opinioj, kredoj kaj bezonoj de sciencistoj. Tial dum la registaro influas decidojn de NSERC, iu NAPS havas la taskon influi decidojn de la registaro. Ĝi devas iel konsili la regantojn kaj gvidi ilin pri temoj kiuj interesas komunumon de sciencistoj.

Komprenble oni povas diri ke tie ekzistas naciaj akademioj de sciencoj kaj ili povas plenumi taskojn de NAPS-oj. En Kanado la nacia akademio nomiĝas la Reĝa Societo de Kanado (ang. Royal Society of Canada – RSC). Ĝi estas fondita en 1882, sed en neniu lando la sciencaj akademioj plenumas taskojn de NAPS-oj. Tio estas ĉar la plejparto de sciencaj akademioj ne grupigas ĉiujn sciencistojn (kaj tiujn kiuj laboras en sciencaj branĉoj). Iliaj membroj ofte estas la plej eminentaj sciencistoj de iu lando, kaj la akademioj ne estas malfermaj rilate membriĝon (la novajn membrojn elektas la malnovaj membroj). En NAPS-oj oni akceptas ĉiujn personojn kiuj estas kvalifikaj kaj volas membriĝi kiel membroj (oni ofte studas laborojn, atingojn kaj diplomojn de la petantoj).

Do kial ne ekzistas kanada asocio por progreso de sciencoj (KAPS)? La respondo estas tio, ke kanadaj sciencistoj ofte membriĝas en usona asocio por progreso de sciencoj (ang. American Association for Advancement of Science - AAAS) kaj ne sentas bezonon por krei similan asocion en Kanado. Bedaŭrinde la usona organizaĵo ne kapablas aŭdigi iliajn voĉojn ĉe la politikaj rondoj en Kanado mem, kaj tiel iliaj voĉoj restas neaŭditaj en la lando. Jam en Kebekio ekzistas franclingva organizaĵo kiu plenumas taskojn de iu NAPS sed en provinca nivelo. Nomo de la kebekia organizaĵo estas Association canadienne-française pour l’avancement des sciences [ACFAS].


Fine en la suba tabelo vi trovas daton de fondiĝo por kelkaj NAPS-oj:

  • 1831 British AAS

  • 1839 Societa Italiana per il progresso della scienza

  • 1848 American AAS

  • 1872 Association française pour l’avancement des sciences

  • 1887 Australasian AAS (Aŭstralio kaj Nov-Zelando)

  • 1902 South African AAS

  • 1912 Indian science congress association

  • 1923 Association canadienne-française pour l’avancement des sciences

  • 1925 Japanese AAS

  • 1933 Argentine AAS

  • 1947 Chinese AAS

  • 1948 Association Uruguaya para el progreso de la sciencia

  • 1948 Sociedada brasileira para o progresso da sciencia

  • 1949 Pakistan AAS

Aucun commentaire: