28 août 2008

Malfacila scienco de klimato

Tiuj kiuj estas jam trapasintaj vintrojn en ambaŭ flankoj de Atlantiko, scias diferencojn kiuj ekzistas inter vintroj de tiu du regionoj de la mondo. Rigoraj studoj montras, ke vintre norde de la oceano Atlantiko por samaj latitudoj la mezuma temperaturo en la orienta bordo de la oceano (t. e. Okcidenta Eŭropo, Britio, Skandinavio, Francio) estas inter 15°C ĝis 20°C pli alta ol la mezuma temperaturo en ĝia okcidenta bordo (t. e. orienta bordo de Nord-Ameriko, Novlando, Labradoro). Por tiu ĉi fenomeno ekzistas diversaj kialoj sed pli ol aliaj oni ofte konsideras gravan rolon por la oceana fluo kiu nomiĝas Golfofluo (en. Gulf Stream – estas varma akvo kiu fluas el Meksika Golfo norden kaj trapasas la oceanon Atlantiko por atingi okcidentan parton de Eŭropo).

Konsideri tian gravan influon por Golfofluo rilate klimaton ne estas nova. Jam en 1855 la oficiro de la usona mararmeo, Maurice Fontaine Maury en sia libro “la fizika geografio de la maro kaj ĝia meteologio”[1] skribis pri efiko de Golfofluo sur klimato de Eŭropo. Tiu ideo tra la tempo estas ripetita kaj eĉ multaj sciencaj tekstoj estas prezentintaj ĝin kiel akceptita [science valida] fakto. Pro tio, kiam oni malkovris, ke ŝanĝo de la tutplaneda klimato povas kaŭzi malaperon de Golfofluo, oni konkludis, ke tia malapero povas kaŭzi pli malvarmiĝon de Eŭropo. Eble pensante pri tio, oni memoros la kinfilmon “la tago post morgaŭ” (en. The day after tomorrow).

En 2002, Richard Seager kiu estas altranga esplor-sciencisto en la Uinversitato Columbia (en Usono) kaj liaj kunlaborantoj elmontris, ke Golfofluo ne estas ĉefa kialo por pli mildaj vintroj en Eŭropo kompare ol tiuj en Nord-Ameriko [2]. Li kaj liaj kunlaborantoj kreis komputilajn modelojn de la atmosfero, kontinentoj kaj la oceano. Ili trovis, ke ventoj kiuj blovas orienten super Roka Montaro (en. Rocky Montains - en okcidento de Usono) por konservi sian angulan momanton devas iri iomete suden kaj pliposte norden. Tiel la Roka Montaro kaŭzas fluon de malvarma aero suden al la orienta parto de Usono. Tiu malvarma aero kiam trapasas la oceanon Atlantiko, ricevas varmon de la akvo. Ĝi ankaŭ puŝiĝas norden kaj finfine pli varma atingas la okcidentan parton de Eŭropo. Tiel Seager kaj lia grupo konkludis, ke atmosfera fenomeno kaŭzas transporton de varmo al Eŭropo sed ne oceanaj akvofluoj.

Laboro de Seager ege ĝojigis tiujn kiuj kontraŭas ideon de ŝanĝo de klimato kaŭze de homaj faroj. Blogistoj kiuj kontraŭas tiun ideon ankoraŭ mencias laboron de Seager kaj denuncas la miton de Golfofluo. Malgraŭ tio la laboro de Seager ne estis perfekta. Jam en 2003 P. B. Rhines el la Universitato Washington en artikolo diskutis pri kelkaj eraroj en laboro de Seager [3]. Ankaŭ en la franca revuo “la dosieroj pri la esploro”, Gilles Ramstein el la franca nacia centro por la scienca esploro (fr. Centre National de la Recherche Scientifique - CNRS) mencias mankojn por laboro de Seager [4]. Li argumentas, ke en siaj komputilaj kalkuloj Seager estas konsiderinta kompleksan (kaj pli kompletan) modelon por la atmosfero sed tro simplan modelon por la Oceano. Tiel ni ne scius, ke kio estus rezulto de kalkuloj se oni konsiderus pli kompleksan modelon por la oceano. Cetere kvankam la atmosfera fenomeno kaŭze de Roka Montaro estas stabila (Roka Montaro ne malaperos baldaŭ) tamen Golfofluo povas rapide malaperi kaj ni ne estas certaj pri konsekvencoj de tia evento (ĝi povas kaŭzi ĉenan reagon).

Por pli legi pri la afero.

[1] The Physical Geography of the Sea and its Meteorology, Harper and Brothers, New York, 1855.
[2] R. Seager et al, Quaterly Journal of the Royal Meteorogical Society, 128, 2563, 2002.
[3] Rhines, P.B. and S. Häkkinen, ASOF Newsletter 1,13-17, 2003.
[4] Gilles Ramstein, Les Dossiers de la Recherche, No. 31, 26, majo 2008.

Aucun commentaire: