31 oct. 2008

Kutima miskompreno

Lastatempe mi vidis, ke iuj esperantistaj amikoj angoras ĉar ŝajne scienco neniam kapablos disponigi plenan komprenon por ĉio. Nu! Laŭ mi problemo de niaj amikoj estas tio, ke ili ne atentis tiun fakton, ke scienco (aŭ sciencoj) neniam pretendis, ke ĝia (aŭ ilia) tasko estas disponigi tiel plenan komprenon de ĉio.

Eĉ kiam oni en la fiziko parolas pri GUT (en. Grand Unification Theories - eo. teorioj pri granda unuiĝo), oni unue intencas diri teoriojn kiuj priklarigas kiel kvar fortoj (la gravito, la elektromagneta forto, la forte nukleaj kaj malforte nukleaj interagoj) estas diversaj aspektoj de unu sama fenomeno. Cetere eĉ tio estas ia miskompreno ĉar en la fiziko, GUT estas nur pri unueco de tri el tiuj kvar interagoj (elektromagneta, forta nuklea kaj malforta nuklea interagoj). Fakte tiu teorio kiu intencas priklarigi unuecon de tiuj tri fortoj kun la gravito nomiĝas "Teorio pri Ĉio" (en. Theory of Everything - TOE). Fizikistoj per la vorto "ĉio" en la nomo de tiu teorio fakte intencas diri "ĉiuj kvar konataj interagoj en la naturo". Nenio pli ol tio!

En la franclingva vikipedio (ĉi-tie) oni legas, ke nomo de "la Teorio por Ĉio" eĉ ne estas antaŭmetita de proponantoj de tia teorio. Fakte ĝi estis nomo parodia, proponita de aliaj por nomi tiajn teoriojn.

Nun se iuj filozofoj spekulativas pri konsekvencoj de tia scienca teorio kaj pliampleksigas tiun sencon de la vorto "ĉio" intencitan de sciencistoj, tio ne estas problemo de scienco. Tasko de scienco ne estas disponigi plenan komprenon de ĉio.

Aucun commentaire: