6 avr. 2009

Ne ĉio estas pro komploto

Ĉi semajnfine unu el miaj amikoj sendis al mi retpoŝtan skribaĵon pri teknologia atingo kiu povas uziĝi por krei hom-kaŭzitajn tertremojn. La skribaĵo eĉ pretendas, ke tiu aparato estas jam uzita kontraŭ Ĉinio kaj Irano! Raciuloj (ofte en la angla nomiĝas 'skeptic', sed mi preferas 'raciulon' anstataŭ skeptikema) ofte klasifikas tiajn pretendojn en kategorio de pretendoj rilataj al komplotaj teorioj (en. conspiracy theories). Komplotaj teorioj kreiĝas surbaze de tiu hipotezo, ke malantaŭ eventoj ekzistas kaŝitaj komplotoj. Ekzemple kredantoj de ekzisto de NIFOj (neidentigataj flugantaj objektoj) diras, ke registaroj kaŝas informojn rilataj al tiu fenomeno de la publiko. Samaj teorioj ekzistas pri 9/11-aj atakoj en Usono, murdo de J. F. Kennedy, kaj multaj aliaj aferoj.

Bedaŭrinde tro-ripetiĝo de tiaj asertoj sur la interreto ne helpas kleriĝon de la publiko. Tiel ŝajnas, ke la plejparto de homoj iel preferas kredi komplotajn teoriojn kaj rezignas racie studi asertojn. Tiu skribaĵo kiun mia amiko sendis al mi temis pri instalaĵo en Alasko (Usono) kiu nomiĝas Programo por Aktiva Studo de Aŭroro per Altfrekvencoj radioj (en. High Frequency Active Auroral Research Program - HAARP). La instalaĵo celas studi atmosferajn fenomenojn per elsendo de tre fortaj elektromagnetaj radioj. La skribaĵo pretendas, ke per tiuj elsendoj eblas kaŭzi tertremojn ŝanĝi veteron kaj krei uraganojn! En ĝi oni rilatigas multajn informojn unu al la aliaj por pruvi tiun hipotezon; de la mistera morto de delfenoj en la persa golfo, ĝis plimultnombiĝo de tertremoj en Irano post ekfunkcio de la instalaĵo HAARP.

Pli interesa ol tio ĉio estas rilatigi la studojn en HAARP al la katastrofa tertremo en la ĉina provinco Siĉuan (en Sinchuan) en 2008 [1],[2],[3]. Ĉiuokaze seria mencio de sciencaj esprimoj ne faras iun aserton scienca. Unue kaj antaŭ ĉio, tie estas la regulo de Okham (en. Occam's razor) kiu diras la plej simpla priklarigo ofte estas la ĝusta priklarigo. Due en tiaj komplotaj teorioj oni miksas diversajn informojn kiuj ne estas kongruaj por pruvi sian hipotezon. Ekzemple oni ofte asertas, ke HAARP kapablas elsendi 1 gigavatoj (109 W) da elektromagneta energio al la atmosefro, dum la retpaĝo de la projekto asertas energion 3.3 megavatoj (3.3 x 106 W). Tiu energio rilatas al la eŭropa instalaĵo (EISCAT) en Norvegio, sed ne tiu de Usono en Alasko. En la prikomplota literaturo oni iam parolas pri elektromagnetaj ondoj kun ekstreme malgrandaj frekvencoj (en. Extreme Low frequency waves - ELF). Laŭ tiuj teorioj tiaj ondoj povas instigi tertremojn (kial? Ĉar iu observas ilin antaŭ/dum okazo de tertremoj [4],[5]). Tio nepre estas sofismo; se kialo de ekstrme malaltfrekvencaj elektromagnetaj ondoj povas esti tertremoj tio ne signifas, ke per ili eblas kaŭzi tertremojn. Cetere la supraj argumentadoj ofte forgesas, ke 1 gigavatoj da energio sendiĝas al la atmosfero en formo de altfrekvencaj ondoj. Se ili sorbiĝas en la altaj tavoloj de la atmosfero kaj tie kaŭzas kreon de ekstreme malaltfrekvencaj ondoj, tiu procezo estas ege malefika kaj malgrandega parto de la unua energio transformiĝas (ne la dekomenca 1 gigavatoj sed multe malpli).

Mi ne komprenas, ke kial iuj konsoliĝas kiam ili kulpigas aliajn (ĉi-tie Usono) pri siaj problemoj. Tertremoj estas naturaj eventoj kaj kaŭzi ilin per instalaĵoj kiel HAARP estas mito.

2 commentaires:

::júbilo::haku:: a dit...

kaj oni diras ke rapidigilo de partikloj povas igi nigran truon...

becxjo a dit...

kaj oni diras ke rapidigilo de partikloj povas igi nigran truon...

Fakte gxi povas krei tre malgrandegajn nigrajn truojn kiuj treege rapide malaperos. Rigardu cxi-tie.