12 sept. 2010

Hawking kaj Dio

En Irano ĉu antaŭ la islama revolucio ĉu post ĝi, studentoj en lernejoj tre frue, ekde bazlernejo, devis studi devigajn kursojn pri religiaj instruoj. Kompreneble la kursoj estis planitaj ĉirkaŭ la islamaj kredoj sed ofte komenciĝis per pli ĝeneralaj konceptoj pri religioj kaj Dio. Mi ankoraŭ bone memoras kiel tre longe oni vicigis aron da logikaj argumentoj kaj filozofiaj rezonadoj por fine pruvi, ke la universo bezonas kreanton. Kiam vi estas 10-12 jaraĝaj tiam tiuj rezonadoj kaj argumentoj ĉiuj ŝajnas validaj kaj ege solidaj al vi. Dum granda parto de la kurso oni refutis argumentojn de tiel nomataj aĉaj materialistaj filozofoj kiel John Locke, David Hume, ktp. Sed dum oni tiom arde refutis argumentojn de tiaj homoj, ni studentoj de la kurso neniam havis oportunon por legi iliajn originalajn verkojn. La kurso mem prezentis vidpunktojn de tiuj homoj laŭ sia propra lingvaĵo kaj tiam refutis tiun version de iliaj asertoj. Hodiaŭ mi trovas tion ege maljusta maniero por argumenti. Sed kiel mi skribis antaŭe, mi eĉ hoidaŭ ne havas problemon por akcepti ekziston de iun parton transcendan al la materio en la universo. Tio, kio ĉefe ĉagrenigis min ĉe la religiaj kursoj, estis subita saltado el akcepto de iu nemateria dio al tuto de programo de specifa religio (kiu tie estis islamo). Por mi kiel zoroastrano ne estis klara, ke kial akcepti tiun fakton, ke la universo estas kreita de ĉiokapabla dio rezultigas ke islamo estu la absoluta vero, Mohammado profeto de tiu dio kaj tuto de enhavoj de iu organizata religio devis akceptiĝi. Kvankam ankoraŭ oni uzis logikan kaj filozofian rezonadon por pruvi, ke homoj bezonas gvidon de Dio, sed argumentoj favore al tio, ke la gvido venas nur pere de islamo por mi estis ne konvinkintaj.

La vivo estas instruinta min, ke plejparto de tiuj kiuj ĉagreniĝas kiam oni debatas pri ekzisto de Dio, ofte tute ne zorgas pri Dio mem. Ili koleriĝas pensante pri perdo de regado super homoj kiujn ili mem konsideras kiel ŝafidoj. Ili timas ribeladon kontraŭ reguloj kiujn organizataj religioj nome de Dio estas altrudintaj al socioj. Tial min tute ne surprizis senvaloraj reagoj al lastatempaj skribaĵoj de renoma fizikisto Stephen Hawking, kaj liaj opinioj pri Dio.

Unue estas misinformado de la amaskomunikiloj por krei sensacion. Titoloj kiel "Stephen Hawking diras universo ne estas kreita de Dio" [The Guardian] aŭ "lia teorio lasas nenian rolon al Dio en kreado de la universo" [The Times]. Mi devas konfesi, ke mi mem ne estas leginta tiun lastan libron de s-ro Hawking, sed laŭ mia kompreno li estas nur asertinta, ke iu teorio en la fiziko kapablas klarigi kiel apero de materia universo el nenio eblas kaj eĉ tute nature okazas [tiu teorio kiel ĉiu alia scienca teorio povas pruviĝi malĝusta]. Lia kerna aserto, laŭ mia kompreno, estas tio, ke por klarigi aperon de la universo ne necesas enkonduki supernaturajn konceptojn. Mi donas ekzemplon por klarigi, ke kial laŭ mia opinio tio estas natura maniero laŭ kiu la scienco funkcias; konsideru tondrojn. Longtempe oni ne sciis, ke kiel kaj pro kiuj kialoj tondroj okazas. Tiutempe estis natura supozi supernaturajn kialojn por estiĝo de tondroj. Kiam la scienco klarigis mekanismojn per kiuj tondroj estiĝas, ĝi nur forigis neceson de tiuj supernaturaj kialoj por klarigi la fenomenon de tondro. Ankoraŭ oni rajtas ne kredi je tiuj sciencaj priklarigoj kaj atribui tondrojn al kialoj preter la materia naturo kiel kolero de Dio kontraŭ peko de samseksemuloj sed kompreneble tio estas lia aŭ ŝia persona elekto!

Hawking estas asertinta, ke fizika teorio kapablas priklarigi naturajn mekanismojn kaj kialojn kiuj rezultigas aperon de la materia universo. Tio tute ne rilatas al ekzisto aŭ malekzisto de Dio. Tio nur forprenas rolon de supernaturaj elementoj for de priklarigo por alia natura fenomeno (t.e. apero de la universo). Mi preferus se pastroj iomete indignus pro seksaj mistraktadoj de infanoj en iliaj eklezioj, sed tiel ŝajnas, ke ili deziras havi unu du vortojn pri la scienco.

Jen du bonaj reagoj kiujn mi trovis sur la interreto:

Hawking says God's not needed. So?
(Cosmic Log)
God, Physics, and Stephen Hawking (About.com).

2 commentaires:

Luis Guillermo RESTREPO RIVAS a dit...

Estimata Beĉjo,
Mi tute akordas kun vi kiam vi skribas ke vi ne havas problemon por akcepti ekziston de iu parto transcenda al la materio en la universo, kaj pri kio ĉagrenigas vin pri iu religio. Miaflanke kio plej ĉagrenigas mi en religio (kristana, ekzemple) estas la kredoj ke Dio (se Ĝi ekzistas aparate de la Universo mem, se Ĝi ne estas la Universo mem): 1- Havas kvalitojn kvazaŭ de homo, kaj 2- Okupiĝas speciale pri la hom(ar)o.

Luis Guillermo RESTREPO RIVAS a dit...

Pardonu, mi devas aldoni la trian afron kiu ĉagrenigas min, kaj per tiuj tri aferoj mi sufiĉe resumas mian religian sintenon: 3- Ke kelkaj homoj sentas sin reprezentantoj de Dio, kiuj Ĝin komprenas kaj Ĝin klarigas por la humilaj ceteruloj.

Por mi, se iu Dio kreis la Universon, Ĝi kreis/kreas, kaj finan punkton; ĉiaj ceteraj diroj pri Ĝi troestas.