30 mars 2011

Ree pri mezoriento

La plej facila maniero por interpreti eventojn ofte estas simpligi ilin reduktante influojn kaj kialojn. Kelkfoje tamen tio ne estas la plej bona maniero por kompreni aferojn precipe tiam kiam tiuj aferoj temas pri kompleksaj sociaj fenomenoj. Bedaŭrinde pri aferoj preter siaj proksimecoj, okcidentanoj ofte inkliniĝas al tiu pli facila maniero. Ekzemple rilate al lastatempaj eventoj en arabaj kaj nord-afrikaj landoj, kiel estus pli facila se eblus konsideri ekziston de unu monolita islamo tra tuto de tiuj landoj? Aŭ ekzemple nomi loĝantojn de ĉiuj el tiuj landoj araboj. Forgesi diferencojn inter tiuj landoj kaj socioj. Tamen pli trafa kvankam ankaŭ pli malfacila analizo nur atingeblas konsiderante ĉiujn el tiujn komplikaĵojn kaj eĉ malhomogenecojn kiuj ekzistas ene de tiuj socioj mem.

Mi ege ŝatus esti kapabla por kapti specifan okazon, daton aŭ eventon kiel elirpunkto de ĉio kiu rezultigis la nuntempajn eventojn, sed mi ne povas fari tion. Ĉu sukceso de la islama revolucio en Irano en 1979? Ĉu forfalo de la otomana imperio post la unua mondmilito? Ĉu konkero de Jerusalemo en 1099? Ne! Ne eblas trovi specifan daton kiel elirpunkto de eventoj. Ĉiuj el tiuj punktoj tra la historio estas interligitaj kaj ne eblas elapartigi unun de la aliaj. La nuntempa situacio en la mezoriento estas konsekvenco de ĉiuj el tiuj eventoj kaj okazaĵoj.

Malgraŭ tio ĉio ankoraŭ indas lerni (aŭ rememori) unu du punktojn rilate al la temo. Unue rigardo al politika mapo de mezoriento montras, ke naci-ŝtatoj tie estas tute elfaritaj. Rigardu al landlimoj inter Sirio, Jordanio kaj Irako. Mi rigardis ilin sur mapservo de guglo kaj zomis ĝin je maksimuma skalo. Ili estas damne rektaj linioj (kvazaŭ oni estas uzinta rektilon por meti ilin sur mapo). Tial ekzemple argumento favore al Israel povas esti tio, ke ĝi estas pli artefarita ol neniu el aliaj ŝtatoj najbaraj al si mem. Ĉiuj el tiuj ŝtatoj estas kreitaj sur teritorio de la otomana imperio konkerita per Britio kaj Francio kaj surbaze de promesoj kaj konsentoj. Kiam oni kreis tiujn ŝtatojn oni ne zorgis pri aparteno de loĝantoj al diversaj triboj aŭ iliaj kredoj al malsamaj religioj. Tiel ekzemple al loĝantoj de Jordanio la reĝoj kiuj apartenas al la familio Haŝemidoj povas konsideriĝi fremdaj. Tia situacio ne ekzistas nur pri reĝoj en la regiono. Eĉ tiel nomataj respublikoj de la regiono suferas komplikajn situaciojn. Ekzemple la familio Assad en Sirio (Baŝar kaj lia patro Hafiz ambaŭ prezidentoj de Sirio) apartenas al minoritato alavitoj. Oni povas argumenti, ke en la moderna mondo aparteno al religia grupo aŭ iu gento ne devas esti malhelpo al partopreno en la socia vivo. Mi ankaŭ akceptas tion sed situacio en la menciitaj landoj (kaj aliaj landoj de la regiono) apenaŭ povas konsideriĝi kongrua al tiu de moderna lando (ekzemple registaroj en tiuj ĉi landoj ne estas elektitaj reprezentantoj de la loĝantoj). Tial apartenoj en tiuj landoj estas gravaj kaj influas konfliktojn.

Pri Libio, mia patro nomis Gadafi, freneza kolonelo! Ni konas lin. Okcidentanoj pli malpli konas lin, kiel reganto kies statuso ŝvebis inter terorista krimulo ĝis sendanĝera frenezulo. Malmultaj ŝatas lin, sed ĝis tiam kiam li ne kaŭzas grandegan danĝeron por la okcidento oni estas preta toleri lin (kaj simple ignori liajn krimojn kaj malrespektojn de la homaj rajtoj kontraŭ libianoj). Nun demando estas tio, ke preter politikistoj en la okcidento (ĉefe en Francio), kiom ordinara publiko konas oponantojn de Gadafi? Ĉu oni scias, ke kio estas ilia programo por Libio post Gadafi? Al mi tiel ŝajnas, ke en la okcidento neniu zorgas pri agoj de siaj registaroj kiam ili prenas flankon en konfliktoj kiuj almenaŭ laŭŝajne ne tuŝas la ordinarajn okcidentanojn. Sed tiu ŝajneco povas esti trompa.

Aucun commentaire: